Χ. Κασίμης: Δικαστική δικαίωση για τα βοσκοτόπια!

Χαράλαμπος Κασίμης, Τρίτη 5 Μαΐου 2020*

Νέα απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δικαιώνει την χώρα μας και επιστρέφει στα κρατικά ταμεία 166 εκατ. ευρώ σε συνέχεια της προηγούμενης απόφασης του Φεβρουαρίου 2020 που και πάλι μας δικαίωσε επιστρέφοντας άλλα 280 εκατ. που είχαν παρακρατηθεί από κοινοτικές ενισχύσεις καθώς είχε κριθεί πως παραβιάστηκε η κοινοτική νομοθεσία από τις ενισχύσεις σε βοσκοτόπια. Σύνολο 446 εκατ. ευρώ.

Και οι δύο υποθέσεις είχαν να κάνουν με την νομιμότητα κατανομής ενισχύσεων σε μη επιλέξιμα βοσκοτόπια μετά από ελέγχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2009 έως το 2012 με τους οποίους ελέγχους κρίθηκε ότι είχε παραβιαστεί από τη χώρα μας ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τον ορισμό του επιλέξιμου βοσκότοπου. Οι δύο αποφάσεις εκδόθηκαν μετά από αναιρέσεις που κατέθεσε η ελληνική πλευρά στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά αυτών των καταδικαστικών αποφάσεων του πρωτοβάθμιου Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Συγχαρητήρια ανήκουν στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους γι’ αυτές τις δικαστικές επιτυχίες.
Είχα την τιμή να συνεργαστώ μαζί τους ως Γεν. Γραμματέας του Υπουργείου για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις και γνωρίζω την κοπιώδη προσπάθεια και την άριστη συνεργασία πολιτικής ηγεσίας και νομικών υπηρεσιών να κερδηθεί αυτή η πολύ δύσκολη δικαστική μάχη.

Η υπόθεση αυτή όμως έχει και την πολιτική της πλευρά που χρειάζεται να αναφερθεί και διευκρινιστεί η σχέση της με την δικαστική νίκη.

Ο μέχρι το 2017 ισχύον κοινοτικός ορισμός των βοσκοτόπων απέκλειε από την επιλεξιμότητα για την είσπραξη κοινοτικών ενισχύσεων παραδοσιακά βοσκήσιμες εκτάσεις στη χώρα μας.

Μετά από επίμονες προσπάθειες όμως της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και σε συνεργασία με χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία, που είχαν αντίστοιχα προβλήματα, καταφέραμε να διευρυνθεί ο ορισμός των βοσκοτόπων και έτσι ο κανονισμός Οmnibus (2393/2017), προέβλεψε στο άρθρο 3 την αναθεώρηση του ορισμού των βοσκοτόπων.

Πρέπει να αναφερθεί εδώ ότι το ενδιαφέρον και η συμβολή του πρώην Επιτρόπου Γεωργίας Φιλ Χόγκαν ήταν καθοριστικά στην ολοκλήρωση αυτής της αλλαγής αλλά αξιομνημόνευτη παραμένει και η διαρκής επισήμανση του Τάσου Χανιώτη, στελέχους της ΕΕ, για την ανάγκη επίλυσης αυτού του προβλήματος.

Σύμφωνα με το νέο ορισμό δίνεται η δυνατότητα να γίνουν επιλέξιμες προς ενίσχυση πληθώρα φυσικών βοσκήσιμων πόρων, όπως τα θαμνολίβαδα και τα δασολίβαδα, τα οποία παρέχουν τροφή στα ζώα καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Η βλάστηση αυτή βοσκίζεται και μπορεί να καλύψει στη Νότια Ευρώπη τις διατροφικές ανάγκες ζώων όπως τα μικρά μηρυκαστικά (πρόβατα και αίγες) τα οποία αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό του ζωικού κεφαλαίου, μειώνοντας έτσι το κόστος και σταθεροποιώντας την παραγωγή κτηνοτροφικών προϊόντων (γάλα, κρέας, φέτα, γιαούρτι).

Μάλιστα ο επαναπροσδιορισμός των βοσκήσιμων εκτάσεων που πληρούν τα κριτήρια του νέου διευρυμένου ορισμού θα οδηγήσει και σε αύξηση των επιλέξιμων βοσκήσιμων εκτάσεων.

Αυτή η ‘πολιτική κατάκτηση’ της κανονιστικής διεύρυνσης του ορισμού των βοσκοτόπων εκτιμώ ότι έδωσε και το κατάλληλο πλαίσιο και επιχειρήματα για την δικαστική δικαίωση.

Η ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας θα αυξήσει τις βοσκήσιμες εκτάσεις της χώρας και θα συμβάλει έτσι και στην μείωση της προκλητικά υψηλής, αλλά και πλασματικής ταυτόχρονα, ανά εκτάριο ενίσχυσης που εμφανίζει την χώρα μας να απολαμβάνει διπλάσια από τον κοινοτικό μέσο όρο ενίσχυση ανά εκτάριο, όταν παράλληλα στην ανά αγροτική εκμετάλλευση ενίσχυση βρίσκεται κοντά στο ήμισυ της κοινοτικής ενίσχυσης.

Επισημαίνεται ότι λόγω αυτής της εμφανιζόμενης υψηλής ανά εκτάριο ενίσχυσης, η χώρα μας υφίσταται ισχυρές πιέσεις από τις χώρες Βίζεγκραντ κυρίως, για το ύψος των κοινοτικών ενισχύσεων που μας κατανέμονται και διεκδικούν την πλήρη σύγκλιση των ενισχύσεων μεταξύ των κρατών-μελών στις διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κυβέρνηση πρέπει επειγόντως να επιταχύνει τις ενέργειές της για την εφαρμογή του νέου ορισμού που θα οδηγήσει στην αύξηση των βοσκήσιμων εκτάσεων και να μην επαναπαύεται σε διαβεβαιώσεις ότι η πλήρης σύγκλιση δεν μας απειλεί πλέον.

Η αύξηση των επιλέξιμων βοσκήσιμων εκτάσεων είναι και αναπτυξιακά αναγκαία και κοινωνικά δίκαιη.

*Ο κ. Χαράλαμπος Κασίμης είναι Καθηγητής Αγροτικής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας και Αγροτικής Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Τον Μάρτιο του 2015 διορίστηκε Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διαχείρισης Κοινοτικών Πόρων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, υπεύθυνος για την ΚΑΠ, το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης  και το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας και Θάλασσας της Ελλάδας καθώς και τις Διεθνείς Σχέσεις.